Hüseyin Paşa
Mirmiran (Paşa), Urfa Sancağı İdare Meclisi üyesi
- Kol
- 1. Kol (Hacı Hüseyin Efendi)
- Doğum – vefat
- 1834, Urfa – 1903
Hüseyin Ferideddin (Feridüddin) Paşa olarak da anılır; kaynaklarda "Şıhzâde" lakabıyla geçer. Şeyh Hafız Muhammed Selim Efendi'nin oğludur; babasının Urfa Dabakhane Camii yanındaki türbesini ve çeşmesini 1880'de yaptırmıştır.
Urfa Sıbyan Mektebi'nde okumuş, Arapça ve Farsça öğrenmiştir. 1851'de Urfa Sancağı Mal Kalemi'nde göreve başlamış; 1861'de Urfa Sancağı İdare Meclisi'ne, 1863'te Meclis-i Tahkikat üyeliğine, 1866'da Tahrir-i Emlâk seyyar yardımcılığına atanmıştır. 1880'de Urfa Sancağı baş tahsildarı, 1882'de Defter-i Hakanî memuru olmuş, 1887'de kısa bir süre Malatya Defter-i Hakanî memurluğu yapmıştır. 1874'te sâlise, 1883'te sâniye rütbesi almış; 1890'da Urfa Sancağı İdare Meclisi üyesiyken II. Abdülhamid tarafından mirmiranlık rütbesi verilerek "Paşa" unvanını almış, 1902'de nişanla ödüllendirilmiştir.
Hayatının önemli bir bölümünü geçirdiği Bozova'ya bağlı Ağviran köyünde (bugün Karaköprü'ye bağlı Arıpınar) kendi adıyla anılan Hüseyin Paşa Camii'ni ve büyük bir kerpiç konak yaptırmıştır; cami kapısındaki kitabe 1901 tarihlidir. 1901 tarihli vakfiyesiyle camiyi, sıbyan mektebi odalarını, köyün güneyindeki dere üzerine yaptırdığı üç gözlü kâgir köprüyü, köy meydanındaki altı dükkânı, su arkını ve kuyuyu vakfetmiştir.
Urfa'da Kazancı Pazarı'nda, birbirine paralel iki kapalı çarşıdan oluşan ve Hüseyniye Çarşısı adıyla bilinen 117 dükkânlık çarşıyı ve üzerindeki kahvehaneyi yaptırıp vakfetmiştir. Doğudaki çarşının kuzey giriş kemerinde 1305 (1887/88) tarihli bir kitabe bulunur.
Osmanlı Arşivi belgelerine göre: 1874'te emlak tahriri hizmetlerindeki doğruluğu üzerine Urfa mutasarrıfının teklifiyle rütbe-i sâlise verilmiştir. Sicill-i Ahvâl kaydında "1249 Urfa doğumlu, Şeyh Hafız Mehmed Efendi'nin oğlu" olarak geçer. 1890 sonbaharında Urfa Sancağı İdare Meclisi azalığından alınınca haksız yere azledildiğini bildiren telgraflar çekmiş; Dahiliye Nezareti Kasım ve Aralık 1890'da Halep Vilayeti'nden konunun soruşturulmasını istemiştir. Aynı ay kendisine mirmiranlık rütbesi verilmiş, Hüseyin Ferideddin Paşa Aralık 1890'da Yıldız Sarayı'na teşekkür telgrafı çekmiştir.
Kaynaklar
- Urfa'da Şıhzâdeler Ailesi — Müslüm C. Akalın, Şanlıurfa Kültür Sanat Tarih ve Turizm Dergisi (ŞURKAV), sayı 38, s. 35–44, 2020Hayatı ve görevleri, Ağviran'daki cami ve vakfı (1901 vakfiyesi), Hüseyniye Çarşısı. Urfa şer'iyye sicilleri ve Halep salnamelerine dayanır.
- Osmanlı Bürokrasisinde Urfalı Memurlar (1848–1912) — Abdülvahap Sağır, Ankara, 2018Görev ve rütbe kayıtları. Akalın'ın aktarımıyla.
- Şanlıurfa İli Câmileri — A. Cihat Kürkçüoğlu, Ankara, 2013Ağviran Hüseyin Paşa Camii ve 1901 tarihli kitabesi. Akalın'ın aktarımıyla.
- Şanlıurfa Hanları Çarşıları El Sanatları — A. Cihat Kürkçüoğlu ve S. Sabri Kürkçüoğlu, Ankara, 2011Hüseyniye Çarşısı. Akalın'ın aktarımıyla.
- Şanlıurfa Hartavi Aşireti Hartavi Aşireti Seceresi — Şanlıurfa 63 Haber, 2019Türbeyi yaptıran oğul "Ferideddin" adıyla geçer.
- Rütbe-i sâlise verilmesi (BOA, İ.DH. 786/63884) — Devlet Arşivleri Başkanlığı, Osmanlı Arşivi, 1874Katalog: "Urfa hanedanından Hüseyin Ferid Efendi'ye salise itası."


- Sicill-i Ahvâl kaydı (BOA, DH.SAİDd. 4/856) — Devlet Arşivleri Başkanlığı, Osmanlı Arşivi, 1889Katalog: "Hüseyin Ferideddin Efendi; 1249 Urfa doğumlu, Şeyh Hafız Mehmed Efendi'nin oğlu." Memuriyet özgeçmişi.


- Azline dair telgrafın tahkiki (BOA, DH.MKT. 1766/14) — Devlet Arşivleri Başkanlığı, Osmanlı Arşivi, 1890Katalog: "Terfi beklerken haksız olarak vilayetçe azledildiğinden bahseden Urfa Meclis-i İdare Azası Şeyhzade Hüseyin imzalı telgrafın tahkiki."

- Mirmiranlık rütbesine teşekkür (BOA, Y.PRK.AZJ. 18/24) — Devlet Arşivleri Başkanlığı, Osmanlı Arşivi, 1890Katalog: "Şeyhzade Hüseyin Feridüddin'in mirimiranlık rütbesine teşekkürü."

- Şikâyetinin tekrar tahkiki (BOA, DH.MKT. 1776/66) — Devlet Arşivleri Başkanlığı, Osmanlı Arşivi, 1890Katalog: "Urfa İdare Meclisi azası iken asılsız isnadlarla azledildiğine dair Şeyhzade Hüseyin'in şikayetinin tahkik edilmesi."

Soy yolu
- 25.Hüseyin Paşa